زير ساختهاي اقتصادي افغانستان

شاخص اقتصادي

.ارزش توليد ناخالص داخلي در سال 2000 معادل 21000 ميليون دلار بوده است

.توليد ناخالص ملي در سال 2001 معادل 3،5 ميليارد دلار بوده است

(نيروي كار: 10 ميليون نفر (2000

اشتغال: اشتغال در بخش كشاورزي 70% صنعت 15% خدمات 15% مي باشد

نرخ تورم:  35 درصد

صادرات: محصولات كشاورزي و صنايع دستي

واردات: نفت، كالاهاي سرمايه اي، محصولات غذايي و كالاهاي مصرفي، ماشينهاي الكتريكي و غير الكتريكي

مهم ترين سازمانهاي بين المللي مشاركت كننده در بازسازي افغانستان

توسعه كشاورزي ، خدمات اجتماعي و امور زيربنايي با اختصاص 500 ميليون دلار: (ADB) بانك توسعه آسيايي 

 پروژه حمايتهاي بهداشتي در شهرهاي افغانستان

UNICEE

 احياء زمينهاي زراعي و تغيير كشت در مزارع خشخاش  

UNDCP

 بهبود توليدات طيور خدمات تغذيه اي دامها، توسعه صنايع لبني، احياء جنگلها

FAO

شناسايي نيازهاي افغانستان از طريق كمك هاي بشر دوستانه   

UNOCHA

كمكهاي عمده

جامعه بين الملل : براي سال 2002 بيش از 8/1 ميليارد دلار

اتحاديه اروپا و جامعه اروپا: در سال 2002 حدود 500 ميليون دلار و تعهد يك ميليارد يورو طي 5 سال

كشور ايران: 560 ميليون دلار به مدت 5 سال: پروژه در حال انجام: احداث جاده دوغارون به هرات

كشور ژاپن: 500 ميليون دلار در مدت 2،5 سال

كشور امريكا: در سال 2002 بيش از 290 ميليون دلار

كشور عربستان: 220 ميليون دلار در مدت 3 سال

كشور آلمان: 320 ميليون يورو در مدت 5 سال

اقتصاد انرژي در افغانستان

پيشگفتار

توليد و مصرف انرژي در افغانستان بسيار محدود است منابع عمده انرژي عبارتند از نفت، گاز، برق و آب و چوب.

 از اين ميان رايج ترين ماده انرژي زا همچنان انواع چوب است و براي مصارف مختلف از آن استفاده مي شود 

شود بخصوص در روستاها چوب مهمترين منبع انرژي است اهميت افغانستان از نقطه نظر انرژي وابسته به موقيعت 

جغرافيايي آن است كه بعنوان مسير ترانزيت بالقوه براي صادرات نفت و گاز طبيعي از آسياي مركزي، به كشورهاي 

.عربي ارتباط برقرار مي كند

نفت

ذخاير نفت افغانستان ابتدا حدود 100 ميليون بشكه تخمين زده شد ولي تحقيقات بعدي مقدار آن را به مراتب بيش از

اين اعلام كرده است ( حدود 800 ميليون بشكه) كشورهاي همسايه براي استخراج نفت افغانستان زمينه هايي هم 

هم فراهم كرده بودند ولي صدور نفت به مرحله اجرا درنيامد طرح يك پالايشگاه نفت نيز با ظرفيت بيش از پنجاه هزار 

هزار بشكه در روز در شمال افغانستان در نظر گرفته شده بود كه آن هم اجرانشد. افغانستان مقدار بسيار كمي نفت خام 

واقع شده است اين مقدار ( Sai-ipol) توليد مي كند كه اين ميدان نفتي در استان سرپل ANGOT در ميدان نفتي آنگوت 

مقدار نفت كه در كارخانه اي در شبرغان تصفيه مي شود بعنوان سوخت در كوره هاي حرارتي مركزي شبرغان، مزارشريف 

و كابل استفاده مي گردد ديگر ميادين نفتي افغانستان، زمراد ساي مي باشد كه در نزديكي شبرغان قرار دارد و طي اواسط

سال 2001 بازسازي و تعمير قرار گرفته است. مركز ذخيره و توزيع نفت خام افغانستان در منطقه جلال آباد بين بزرگراه كابل

.پيشاور پاكستان قرار دارد

گاز

يكي از مهمترين مواد معدني قابل استخراج در افغانستان گاز طبيعي است در حال حاضر مهمترين ذخيره انرژي كشور گاز 

گاز مي باشد بخش اعظم معادن گاز طبيعي شناخته شد و در سرحدات شمالي افغانستان در مزارشريف، اطراف شبرغان 

و سرپل قراردارد ذخاير گاز طبيعي افغانستان بين 100 تا 150 ميليارد متر مكعب تخمين زده شده كه بعضي از منابع ميزان

.ذخاير آن را تاحدود 500 ميليارد متر مكعب برآورد كرده اند

صادرات گاز

در اواخر دهه 60 ميلادي ذخيره عظيم گاز طبيعي در شبرغان كشف شد و صادرات آن با احداث خط لوله اي به طول 180 

كيلومتر در 1967 از طريق جمهوري ازبكستان آغاز شد از آن زمان تا 1990 سالانه بين 2 تا 3 ميليارد متر مكعب گاز طبيعي

استخراج و به جمهوريهاي شوروي سابق صادر شده است دراوايل سال 1990 توافقنامه هايي با كشورهاي مجارستان 

استخراج و به جمهوريهاي شوروي سابق صادر شده است دراوايل سال 1990 توافقنامه هايي با كشورهاي مجارستان 

.داخلي اين گفتگوها پيشرفت زيادي در برنداشت

ميادين گاز

باتيمتاك جورقدوق خواجه گوگردت از عمده ترين ميادين گاز افغانستان مي باشند كه همگي در محدوده 20مايلي شيبرغان

در استان جوزجان مي باشند كه احياي چاههاي آسيب ديده در ميادين خواجه گوگرودت آغاز شده است كه موجب افزايش

.توليد گاز طبيعي خواهد بود

توليد گاز

توليد گاز طبيعي افغانستان در اواسط دهه 1970 به 275 ميليون فوت مكعب در روز رسيده است در همين زمان ميدان گازي

جورقدوق مورد بهره برداري قرار گرفت و انتظار مي رفت كه بازدهي گاز طبيعي اين كشور تا اوايل دهه 1980 به ميزان 385

ميليون فوت مكعب در روز تقويت شود اما با توجه به مشكلات موجود كل توليد اين كشور به 290 ميليون فوت مكعب رسيده است

خطوط لوله

خطوط لوله در افغانستان بسيار محدود مي باشد به نحوي كه يك خط لوله از شبرغان به مزارشريف جهت استفاده در

نيروگاههاي كوچك و كارخانه هاي كودسازي كشيده شده است و چندين كيلومتر خط لوله در نزديكي مناطق گازي كه گاز

.را با ديگر مشتقات به نزديكي روستاهاي شبرغان توزيع مي نمايد

برق

حدود 65% برق كشور از طريق انرژي هيدروليك بدست مي آيد وتنها قسمتي از آن دركارخانه هاي برق توليد مي شود

روسها طرح چندين سد را بررودخانه كندوز در شمال افغانستان در نظر گرفته بودند كه در صورت عملي شدن اين طرح قسمت

مهمي از نيازهاي الكتريسيته افغانستان راتامين مي كرد انرژي توليدي اين سدها به شبكه جنوبي برق جمهوري هاي شوروي

سابق مي پيوست. اما اين طرحها بدلايل اقتصادي سياسي عملا اجرانشد طبق تخمين سازمان ملل در پايان سال 1982

ظرفيت برق توليد شده 394 ميليون وات و درسال 1975 در حدود 325 ميليون وات بود بنابراين رشد توليد بين سالهاي 1987-1970

حدود 14% بوده است. در سال 1987 ظرفيت برق توليد و مصرف شده 480 ميليون كيلووات بوده كه سرانه آن براي هر نفر 140

كيلووات ساعت بود. بعد ازشروع جنگ درگيريهاي داخلي خشكسالي هاي موجود شبكه برق افغانستان به شدت آسيب ديد

به نحوي كه توليد برق توسط سدهاي هيدروليك افغانستان به سبب خشكسالي 2000-1998 به شدت كاهش پيدا كرد و

و منجر به خاموشي دركابل و شهرهاي ديگر شد. ميزان برق در سال 1999-480 ميليون كيلووات بوده كه از اين مقدار 420

ميليون كيلووات درداخل توليد شده و حدود 60 ميليون كيلووات واردات برق از تركمنستان راداشته است. برق در افغانستان

بصورت فسيلي 34%  هيدروليك 65% و 1% منابع ديگر توليد مي گردد

منابع توليد برق

: منابع توليد برق در افغانستان با توجه به محدوديت توليد عبارتند از

  سد كجكي كه در استان هلمند ( نزديك قندهار) واقع  شده است كه هم اكنون 33 مگاوات برق توليد ميكند و در آينده

  .نزديك با نصب توربين سوم به 49،5 مگاوات خواهد رسيد

  .سدماهي پركه در حال حاضر 66 مگاوات برق توليد مي كند

  .سد داهالا كه در استان قندهار قرار دارد و در سال 2001، 5/11 مگاوات توليد برق داشته است

  نيروگاه مزارشريف: كه اين نيروگاه در نزديكي مزار شريف واقع است و از نوع گازي مي باشد و با ظرفيت 35 مگاوات در حال

 .توليد برق مي باشد

  .سد برشناكوت: كه فعلا در دست تعمير است و قابليت توليد، 5/11 مگاوات برق را دارد

واردات برق

خطوط انتقال نيروي برق از تركمنستان براي شهرهاي شمال غربي افغانستان در حال نصب مي باشد وافغانستان

.قرار است در قبال حق عبور ترانزيت لوله نفت تركمنستان از اين كشور هزينه هاي آن را پرداخت نمايد

معادن

معادن افغانستان از لحاظ منابع معدني كشوري غني بشمار مي رود ليكن اكثر اين منابع معدني بكر و دست

دست نخورده باقي مانده است ولي با توجه به 23 سال جنگ بي ثباتي در اين كشور وضعيت استخراج مواد معدني

به حالت تعليق در آمده است. محققين براين باورند كه صادرات موادمعدني افغانستان مي تواند يكي از منابع اصلي

.درآمد ارزي اين كشور باشد

مهمترين ذخاير معدني شناخته شده

ذغال سنگ، آهن،مس، اورانيوم، نمك، كرم نيكل، طلا، سولفور، باريت روي، قلع، فلوور، ميكا، سنگ لاجورد، آلومينيوم،

سرب، ياقوت پنبه نسوز، جيوه، بوكسيت، تنگستن ليتيوم منگنز، سنگ مرمر، سنگ گچ، سنگ آهن

ذغال سنگ

ذخاير اثبات شده ذغال سنگ درافغانستان بيش از 100 ميليون تن تخمين زده شده است و ذخيره نهايي آن 500 ميليون

تن پيش بيني شده. از مهمترين معادن ذغال سنگ مي توان به معادن، اشپشيه، كركرو دودكش اشاره كرد. براساس

آمار موجود ميزان استخراج ذغال سنگ در فاصله سالهاي 1984-1978 بيش از 800000 تن و در سال 2000 ميلادي

حدود 200000 تن بوده است كه قسمت اعظم ذغال سنگ توليد شده براي سوخت مناطق صنعتي مورد استفاده قرار مي گيرد

نمك

يكي ديگر از معادن استخراج شده افغانستان نمك است كه ميزان استخراج آن در سالهاي 1989-1988 حدود 38000 تن

و در سالهاي 2000-1999 بيش از 26000 تن گزارش شده است

مس  

ذخاير مس افغانستان غني است ولي بصورت اقتصادي به كار نيفتاده است اما توده هاي معادن مس بين نقطه كجكي

و مقر قرار دارد يكي از بزرگترين معادن مس، معدن آينك است كه ذخيره آن بين  4 تا 5 ميليون تن تخمين زده اندبراساس

.آخرين آمار ميزان استخراج مس در سال 2000 ميلادي حدود 5000 تن بوده است

آهن   

پس از گاز طبيعي، مهمترين ذخيره معدني افغانستان آهن است ذخاير آهن بسيار عظيم است ولي برآورد دقيقي وجود

ندارد يكي از مهمترين معادن شناخته شده آهن ، معدن حاجي گك است كه كارشناسان افغاني ذخيره آن را بيش

.از 2،5 ميليارد تن تخمين زده اند، كه 62 درصد آن را خالص مي دانند

از ديگر معادن آهن افغانستان مي توان به:

 خاكريز قندهار با 8 ميليون تن ذخيره آهن، پغمان با 83 ميليون تن ذخيره آهن، جبل سراج با 8،7 ميليون تن آهن اشاره كرد

ديگر معادن

ساير معادن افعانستان نيز كمابيش غني است در نزديكي ننگرهار يك ذخيره بزرگ سولفور قرار دارد. در بيابان هاي

جنوب غربي افغانستان بين هرات و شيندند ونيز در منطقه قندهار اورانيوم وجود دارد. در استان بدخشان دو معدن طلا

.وجود دارد كه بعلت فقدان امكانات فني اقدامي براي استخراج آن بعمل نيامده است

صنايع

توسعه صنعت در افغانستان بسيار محدود است كشور از اين جهت عقب ماندگي بزرگي دارد، صنايع موجود اغلب

مدلهاي صنعتي قديمي بلوك شرق مي باشند، صنايع موجود به هيچ وجه جوابگوي نيازهاي داخلي افغانستان نيست.

 فعاليتهاي صنعتي افغانستان با احداث يك كارخانه نساجي در 1924 آغاز گرديد ولي در طول جنگ صنايع توسعه اي نيافته،

و بعلاوه تعدادي از واحدها فرسوده شده و از كار افتاده اند و بطور كلي صنايع موجود نه به اهداف توسعه در نظر گرفته شده

دست يافتند و نه با ظرفيت اسمي خود كار كرده اند و هم اكنون تعداد صنايع بخش هاي مختلفت محدود مي باشد

.و معمولا ازيك يا چند واحد تجاوز نمي كند

مهمترين صنايع

عمده ترين صنايع افغانستان شامل كارخانجات روغن نباتي، تهيه كشمش، آرد، كود شيمياي، شكر، آجرپزي،

آجرپزي، مقواسازي، كره و فراورده هاي گوشتي، كفش دوزي، شيشه سازي،‌ پلاستيك سازي،   صابون پزي،

منسوجات پشمي پنبه اي و ابريشمي، صنايع دستي شامل قالي بافي، گليم بافي،‌ نخ تابي، پوستين دوزي

 .چرم سازي، ظروف گلي، سنگ تراش و سوزن كاري مي باشد

كشاورزي دامپروري

حدود 80 درصداز اراضي افغانستان كوهستان، بيابان و نيمه بيابان است. حدود 15 درصد از خاك كشور براي كشاورزي

مستعد است كه قريب به نيمي از آن زير كشت است. با اين حال افغانستان كشوري كشاورزي است وچهارپنجم جمعيت

از طريق كشاورزي و دامپروري مي گذرانند. دو سوم زمينهاي موجود بطور فصلي كشت مي شود در قسمت اعظم افغانستان

خاك مرغوب وجود دارد ولي آب كافي موجود نيست. دره هيرمند، قندهار، مزارشريف و فندوز موقعيت هاي بهتري براي توسعه

كشاورزي تا قبل از تغييرات ماركسيستي افغانستان از لحاظ مواد غذايي نسبتا تامين و خوكفا بود ولي پس از سال 1978

بروز جنگ و درگيريهاي شديد داخلي، بسياري از زمينها از زير كشت خارج شد و توليدات كشاورزي رشدكافي پيدا نكرد.

. همچنين بدليل افزايش جمعيت، كشور وابسته به واردات مواد غذايي بخصوص گندم مي باشد

محصولات عمده كشاورزي

گندم، برنج، جو، ذرت، حبوبات، پنبه دانه، دانه آفتاب گردان، كنجد، چغندر قند،‌ ميوه، سبزيجات و نيشكر

ميران توليدات عمده ترين محصولات

اراضي كشاورزي

زمينهاي زير كشت:     بيش از 30 هزار كيلومتر مربع

مرتع:                      حدود 30 هزار كيلومتر

جنگل:                      حدود 17 هزاركيلومتر

ساير زمينها:             حدود 30 هزار كيلومتر مربع

دامداري

دركنار كشاروزي، دامداري نيز به همان نسبت رونق دارد. با توجه به جمعيت كوچ نشينان و گرايش مردم، دامپروري يكي از

مشاغل اصلي افغانستان را تشكيل ميدهد و بخش عمده صادرات از طريق پرورش دام، طيور و توليد فراورده هاي دامي

صورت مي گيرد. تعداد دام پرورش يافته در سال 2000 بيش از 280000 هزار راس و طيور 7 ميليون قطعه مي باشد

عمده ترين فرآورده هاي دامي

گوشت،‌ گوشت سفيد، شير، پنير،‌ روغن، كره، تخم مرغ، عسل، پشم و پوست

توليدات: براساس آخرين آمار ارائه شده توليد انواع محصولات دامي

:در سال 2000 عبارتند از

انواع گوشت: هزار تن گوشت انواع طيور: 14 هزارتن

شير: 300 هزارتن

تخم مرغ: هزار تن

عسل: 3 هزار تن

پوست: اطلاعات موجود نيست

كره روغن: اطلاعات موجود نيست